Inauguracja Europejskich Dni Dziedzictwa 2026
„Utracone i ocalone dziedzictwo Sulechowa” – pod takim tytułem 4 września 2026 roku w Czytelni dla Dorosłych Biblioteki Publicznej Gminy Sulechów odbyło się spotkanie zorganizowane w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa 2026.
Tegorocznej edycji EDD przyświeca hasło „Przyszłość przeszłości. DZIEDZICTWO W ZAGROŻENIU”. Stało się ono inspiracją do rozmowy o historii Sulechowa – o miejscach i obiektach, które przetrwały próbę czasu, ale także o tych, które bezpowrotnie zniknęły z miejskiego krajobrazu. Spotkanie było również okazją do zastanowienia się, w jaki sposób możemy dziś chronić lokalne dziedzictwo i przekazywać pamięć o nim kolejnym pokoleniom.
Wydarzenie przygotowały wspólnie Biblioteka Publiczna Gminy Sulechów oraz Sulechowskie Towarzystwo Historyczne. Wśród uczestników znaleźli się miłośnicy historii, regionaliści, przedstawiciele samorządu i lokalnych instytucji, a także mieszkańcy zainteresowani przeszłością Sulechowa i ziemi sulechowskiej.
Historia miasta zapisana w źródłach i wspomnieniach
Spotkanie rozpoczęła Teresa Wasilewicz, która w imieniu dyrektor biblioteki powitała zgromadzonych gości. Następnie Andrzej Roch Kowalski, członek Sulechowskiego Towarzystwa Historycznego, przybliżył ideę tegorocznych Europejskich Dni Dziedzictwa oraz przedstawił tematykę zaplanowanych wystąpień.
W wydarzeniu uczestniczyli m.in. : Agnieszka Szeląg – wicestarosta zielonogórski, dr Radosław Murkowski – przewodniczący Rady Miejskiej w Sulechowie, Krystyna Orwat – prezes Sulechowskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku oraz Roman Zawalny – prezes Koła Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego w Sulechowie.
Jednym z ważniejszych punktów spotkania było wręczenie Aktu Nadania Honorowego Członkostwa Sulechowskiego Towarzystwa Historycznego wraz z pamiątkowym medalem okolicznościowym ks. kanonikowi Andrzejowi Szkwarkowi, proboszczowi parafii p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego w Sulechowie.
Wyróżnienie stanowiło wyraz uznania dla zaangażowania ks. kanonika w ochronę lokalnego dziedzictwa kulturowego, a szczególnie za prowadzone prace renowacyjne i konserwatorskie przy zabytkowym kościele farnym. Dzięki takim działaniom możliwe jest zachowanie cennego zabytku oraz jego historycznych walorów dla przyszłych mieszkańców miasta.
Akt wraz z medalem wręczył Marek Maćkowiak, prezes Sulechowskiego Towarzystwa Historycznego. Wyróżnienie doskonale korespondowało z tegorocznym przesłaniem EDD, przypominając, że ochrona zabytków i troska o lokalną pamięć są ważnym elementem odpowiedzialności za przyszłość.
Cztery spojrzenia na dziedzictwo Sulechowa
Główną część wydarzenia stanowiły cztery referaty, którym towarzyszyły prezentacje multimedialne. Prelegenci przedstawili różne oblicza dziedzictwa miasta – od dawnych źródeł i historii przestrzeni miejskiej, przez przemysł i rozwój oświaty, aż po zabytkową farę.
Marek Maćkowiak, prezes Sulechowskiego Towarzystwa Historycznego, w wystąpieniu „Kronika G. Bruchmanna jako świadectwo utraconego dziedzictwa Sulechowa” sięgnął do XVII-wiecznej kroniki, ukazując jej wartość jako źródła wiedzy o dawnym mieście. Opowiedział m.in. o mieszkańcach Sulechowa, elementach miejskiej przestrzeni, których już dziś nie ma, oraz o historii biblioteki funkcjonującej przy kościele farnym. Ważnym wątkiem była także potrzeba digitalizacji i zabezpieczania historycznych materiałów źródłowych.
Mgr inż. arch. Jan Mania z Uniwersytetu Zielonogórskiego przedstawił temat „Zakład, którego już nie ma — ukryte dziedzictwo przemysłowe Sulechowa”. W centrum jego zainteresowania znalazła się historia sulechowskiego przemysłu i wybranych zakładów, w tym zakładu Eichmanna. Szczególne miejsce zajęła historia zakładu cukierniczego WLZPC „Dąbrówka”, znanego mieszkańcom m.in. z produkcji wafli w czekoladzie i innych wyrobów cukierniczych. Przykład „Dąbrówki” stał się punktem wyjścia do szerszej refleksji nad przemianami gospodarczymi miasta oraz zanikaniem materialnych śladów jego przemysłowej przeszłości.
Kolejne wystąpienie, „Nauczycielskie wspomnienia – początki oświaty ziemi sulechowskiej”, przygotował Andrzej Roch Kowalski, przewodniczący Komisji Rewizyjnej Sulechowskiego Towarzystwa Historycznego. Opowiedział o początkach szkolnictwa na ziemi sulechowskiej po 1945 roku, pracy pierwszych nauczycieli oraz odbudowie systemu oświaty. Wspomnienia związane z codziennym życiem pedagogów i uczniów pokazały, jak istotną rolę szkoła odgrywała nie tylko w edukacji, ale również w integrowaniu mieszkańców i tworzeniu lokalnej wspólnoty.
Spotkanie zakończyło wystąpienie ks. kan. Andrzeja Szkwarka – „Kościół farny w Sulechowie – między przeszłością a przyszłością. Świątynia jako dziedzictwo, pamięć i żywy dom Boga”. Prelegent przedstawił farę jako miejsce o wyjątkowym znaczeniu dla historii i duchowego życia miasta. Zwrócił uwagę zarówno na jej materialne i niematerialne wartości, jak i na współczesne wyzwania związane z konserwacją, utrzymaniem oraz ochroną zabytku. Podkreślił także, że świątynia pozostaje żywym miejscem modlitwy, pamięci, kultury i spotkania lokalnej społeczności.
„Utracone miejsca – ocalone obrazy”
Dopełnieniem konferencji była wystawa fotograficzna „Utracone miejsca – ocalone obrazy”. Zgromadzone na planszach archiwalne fotografie, ryciny i inne materiały ikonograficzne nawiązywały do tematów poruszanych podczas poszczególnych wystąpień.
Dzięki wystawie uczestnicy mogli zobaczyć Sulechów z innej perspektywy – jego dawną zabudowę i zmieniającą się przestrzeń, miejsca związane z lokalnym przemysłem i oświatą, a także historyczne oblicze kościoła farnego.
Prezentowane materiały przypomniały również, jak ogromne znaczenie dla zachowania lokalnej pamięci mają fotografie, dokumenty, ryciny i inne źródła ikonograficzne. To właśnie dzięki nim możemy dziś odtwarzać obrazy miejsc, budynków i wydarzeń, których często nie sposób już odnaleźć we współczesnym krajobrazie miasta.
Spotkanie w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa było więc nie tylko lekcją historii Sulechowa, ale również ważnym przypomnieniem, że dziedzictwo potrzebuje naszej uwagi, troski i pamięci. To od podejmowanych dziś działań zależy, ile z przeszłości uda się zachować dla tych, którzy będą poznawać historię naszego miasta w przyszłości.
